Hergebruik KIK-V voor regionale bevragingen

Regionaal Databeschikbaarheidsprofiel ‘In-, door- en uitstroom’

1. Introductie

Dit is het Regionaal Databeschikbaarheidsprofiel voor de use case in-, door- en uitstroom. Het beschrijft welke gegevens zorgaanbieders in een regionale datawerkplaats beschikbaar stellen om de beweging van cliënten rond de intramurale verpleegzorg te analyseren, en hoe die gegevens bevraagd kunnen worden.

Wat is een Regionaal Databeschikbaarheidsprofiel?

Een Regionaal Databeschikbaarheidsprofiel is een manier om op een gestandaardiseerde wijze gegevens beschikbaar te stellen binnen en tussen datawerkplaatsen, met landelijke definities zoals de KIK-V ontologie als basis. Het onderscheidt zich op drie punten van een uitwisselprofiel zoals dat binnen KIK-V wordt gebruikt:

1. Vraagstellers zijn niet (alleen) landelijke partijen, maar ook regio’s of lokale partijen.
2. Het profiel is van toepassing op meerdere (zorg)domeinen.
3. Het profiel levert datasets op, in plaats van enkele datapunten, die in regionale datawerkplaatsen verder geanalyseerd kunnen worden.

Opbouw van dit profiel

Het profiel bestaat uit de volgende onderdelen:

• Achtergrond: de herkomst van het profiel, de weg van brondata naar visualisatie en de keuzes die bij de uitwerking zijn gemaakt.
• Algemeen: het doel van het profiel en de doelgroep.
• Dataset: de gegevens die per sector beschikbaar worden gesteld en de begrippen uit de ontologie die daarvoor gebruikt zijn.
• Privacy en informatiebeveiliging.
• Voorbeeldvragen functioneel: de definities en berekeningen van de voorbeeldvragen.
• Voorbeeldvragen technisch: een verwijzing naar de uitwerking van de voorbeeldvragen in SPARQL, met de voorbeelddata, op GitHub.

2. Achtergrond

Het profiel is ontwikkeld en beproefd in een praktijkbeproeving binnen de datawerkplaatsen GERDA (Achterhoek) en Anders Werken in de Zorg (Midden- en West-Brabant), met twee leveranciers van een KIK-V datastation en één leverancier van een datawerkplaats. De onderzoeksvraag, de resultaten en de aanbevelingen van die beproeving staan in het rapport Praktijkbeproeving regionaal databeschikbaarheidsprofiel van Zorginstituut Nederland.

Van brondata naar visualisatie

De figuur laat zien hoe gegevens van de bron naar een inzicht gaan, en waar dit profiel daarin zijn plaats heeft.

Figuur. Van brondata via de datastations en de datawerkplaats naar de visualisatie.

1. Brondata beschikbaar. Zorgaanbieders in de verpleegzorg (VVT), de huisartsenzorg en de medisch-specialistische zorg leggen gegevens vast in hun eigen bronsystemen.
2. Brondata modelleren in het datastation. Elke zorgaanbieder modelleert zijn brondata volgens de landelijke definities uit de ontologie. Daardoor betekenen de gegevens bij elke zorgaanbieder hetzelfde.
3. Gemodelleerde data beschikbaar stellen. Het profiel bevat SPARQL-query’s die op elk datastation dezelfde dataset opvragen. Elke query levert een tabel op: per zorgaanbieder de intramurale zorgperiodes of de zorgcontacten. Die tabellen zijn de dataset uit hoofdstuk 4.
4. Data samenvoegen en analyseren. De tabellen uit de datastations worden ingelezen in de analyseomgeving van de datawerkplaats. Het profiel is niet gebonden aan een leverancier: elke analyseomgeving kan worden gebruikt. In de beproeving was dat Linksight. Daar worden de gegevens van de verschillende zorgaanbieders op het identificatienummer met elkaar verbonden en worden de analysevragen gesteld. Dat zijn de voorbeeldvragen uit hoofdstuk 6.
5. Inzichten visualiseren. De uitkomsten van die analyses, de tellingen uit hoofdstuk 6, zijn de invoer voor een dashboard. In de beproeving heeft GERDA daarmee een voorbeelddashboard gemaakt.

Er zijn dus twee soorten bevragingen. De eerste haalt bij elk datastation de dataset op en is voor elke regio gelijk. De tweede beantwoordt in de datawerkplaats een regionale vraag met de samengevoegde dataset. Met dezelfde dataset kunnen regio’s ook andere vragen beantwoorden dan de voorbeeldvragen in dit profiel.

In de beproeving zijn de gegevens van de VVT-organisaties, in de vorm van dummy data, via een KIK-V datastation beschikbaar gesteld. De huisartsenzorg en de medisch-specialistische zorg kennen op dit moment geen KIK-V datastation; in de figuur zijn die datastations daarom gestippeld. Voor deze sectoren is dummy data rechtstreeks in de analyseomgeving geplaatst.

Toelichting bij de gemaakte keuzes

Alleen begin- en einddatum van het zorgproces. Bij de uitwerking is zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande data definities in KIK-V. Van het zorgproces zijn alleen de begin- en einddatum gemodelleerd. Andere gegevens, zoals ICPC- of DBC-coderingen, zijn als mogelijke uitbreiding benoemd. Per zorgcontact is alleen vastgelegd uit welke sector het afkomstig is.

Terugkijkvenster van 100 dagen. Om instroom te bepalen, wordt teruggekeken vanaf de start van een intramurale periode. Er bestaan geen vaste richtlijnen voor de lengte van dit terugkijkvenster (lookback window); de keuze hangt af van de onderzoeksvraag en de context (Benchimol et al., 2025). Een te kort venster kan relevante zorgcontacten missen. Een te lang venster kan losstaande zorgcontacten meenemen, zoals huisartsbezoeken, wat ruis geeft in de instroomgegevens. Gekozen is voor 100 dagen, in aansluiting op verkennende analyses van de NZa in de ouderenzorg: de Monitor Ouderenzorg en een verkenningsrapport voor de Eerste Kamer. Die bronnen onderbouwen de keuze niet inhoudelijk, maar zij biedt een praktische basis voor vergelijkbaarheid van resultaten. Het venster is instelbaar via de parameter P100D in de SPARQL-query’s.

Laatste contact vóór en eerste gebeurtenis ná. Een persoon kan vóór en na een intramurale periode meerdere zorgcontacten hebben. Als instroom telt alleen het laatste zorgcontact vóór de start van de periode. Als uitstroom telt alleen de eerste gebeurtenis na het einde van de periode.

Overlijden als uitstroom. Een intramurale periode kan eindigen door overlijden. Overlijden is daarom als aparte uitstroomreden opgenomen, naast een zorgcontact bij een andere zorgaanbieder.

Herindicatie als doorstroom. Als een persoon aansluitend op een intramurale periode, binnen 14 dagen, een nieuwe intramurale periode krijgt met een ander zorgprofiel, telt dat als doorstroom en niet als uitstroom en nieuwe instroom. Een latere heropname is een nieuwe periode.

3. Algemeen

Doel van het profiel

De vraag naar zorg groeit, terwijl personeel en middelen onder druk staan. Regio’s hebben behoefte aan beter inzicht in de beweging van cliënten tussen verschillende vormen van zorg, om de zorgvraag en de beschikbare capaciteit op elkaar af te stemmen.

Dit profiel beschrijft welke gegevens nodig zijn om regionale analysevragen over in-, door- en uitstroom te beantwoorden. Voor de use case zijn drie analysevragen vastgesteld:

• Hoe ontwikkelt de instroom van cliënten per zorgprofiel?
• Hoe ontwikkelt de doorstroom van cliënten?
• Hoe ontwikkelt de uitstroom van cliënten, bijvoorbeeld door overlijden of andere uitstroomredenen?

Op basis van de gegevens kan worden vastgesteld welke zorg een cliënt op een bepaald moment ontvangt en welke zorg daaraan voorafgaat of daarop volgt. Zo kan worden bepaald vanuit welke zorg een cliënt instroomt in de intramurale verpleegzorg en naar welke zorg een cliënt uitstroomt. De doorstroom kan worden geanalyseerd aan de hand van de opeenvolging van zorgprocessen.

De gegevens zijn bedoeld voor secundair datagebruik, zoals kwaliteitsverbetering, beleid en onderzoek. Dezelfde gegevens kunnen worden gebruikt voor meerdere regionale analysevragen, in plaats van voor iedere vraag afzonderlijk een nieuwe gegevensuitwisseling in te richten.

Doelgroep

De doelgroep bestaat uit cliënten met een Wlz-, Wmo- of Zvw-indicatie die in de analyseperiode een actieve, geplande of wachtende zorgrelatie hebben bij een deelnemende langdurige-zorgaanbieder. Voor de verschillende zorgsectoren wordt gekeken naar het zorgproces van de cliënt binnen de verpleegzorg, de huisartsenzorg en de medisch-specialistische zorg.

Benodigde componenten

Om het profiel in een regio toe te passen, zijn naast het profiel zelf de volgende onderdelen nodig:

• brondata van de aangesloten organisaties;
• een datastation dat gegevens ontsluit volgens het gebruikte afsprakenstelsel (voor de VVT kan hiervoor het KIK-V datastation worden gebruikt);
• de ontologie met de landelijke definities;
• een datawerkplaats met een gedeelde analyseomgeving;
• credentials voor de deelnemende organisaties, niet alleen voor personen.

4. Dataset

Dit profiel maakt gebruik van KIK-V data en definities. De dataset beschrijft de zorgprocessen van cliënten binnen de verpleegzorg, de huisartsenzorg en de medisch-specialistische zorg, met onder andere de begin- en einddatum, de zorgzwaarte, de leveringsvorm en persoonskenmerken.

De dataset is wat een datastation beschikbaar stelt en wat in de datawerkplaats wordt ingelezen (stap 3 en 4 in de figuur in hoofdstuk 2). De dataset bevat gegevens per persoon en per zorgperiode of zorgcontact. Dat is nodig om de gegevens van verschillende zorgaanbieders in samenhang te analyseren.

Gegevens per sector

Verpleegzorg (VVT): intramurale zorgperiodes

Elke regel beschrijft één intramurale zorgperiode van één persoon.

Huisartsenzorg en medisch-specialistische zorg: zorgcontacten

Elke regel beschrijft één zorgcontact van één persoon.

Gebruikte begrippen uit de ontologie

De voorvoegsels verwijzen naar de volgende naamruimten:

Concepten

Relaties

Eigenschappen

In dit profiel zijn zorgcontacten gemodelleerd als onz-zorg:ZorgProces en intramurale periodes als onz-zorg:NursingProcess. Het landelijke KIK-V-uitwisselprofiel van de IGJ bevraagt zorgprocessen via de klasse onz-g:CureAndCareProcess (ZorgEnVerpleegProces). Wie de query’s uit dit profiel op een productiedatastation wil gebruiken, moet daarom eerst nagaan welke klassenamen daar gelden.

Identificatienummer

Om gegevens uit verschillende bronnen over dezelfde cliënt met elkaar te kunnen verbinden, is gebruikgemaakt van een identificatienummer dat met de deelnemende zorgorganisaties is afgestemd. Een identificatienummer is geen onderdeel van de bestaande KIK-V ontologie; het is een toevoeging die voor elk Regionaal Databeschikbaarheidsprofiel nodig is. In de testdata is het nummer verwerkt in de aanduiding van de persoon en is het in alle bestanden gelijk.

Een overlijdensdatum is alleen vastgelegd bij de zorgaanbieder waar de persoon het laatst in zorg was.

Afgeleide gegevens

Per intramurale periode bevat de dataset ook afgeleide gegevens, waarop in de analyseomgeving en in een dashboard gegroepeerd en gefilterd kan worden: het jaar van de start, de verblijfsduur, de soort instroom, de reden van uitstroom, en het zorgcontact of de intramurale periode die eraan voorafgaat en erop volgt.

Omvang van de testdata

De testdata is dummy data en bevat uitsluitend fictieve personen:

• 76 intramurale zorgperiodes van 66 personen in de verpleegzorg;
• 100 zorgcontacten van 51 personen in de huisartsenzorg, de medisch-specialistische zorg en de verpleegzorg.

De testdata bevat vestigingen van vier organisaties: HZOIJ (huisartsenzorg), Slingeland (medisch-specialistische zorg), Sensire en Marga Klompé (verpleegzorg).

5. Privacy en informatiebeveiliging

Dit profiel bevat geen eigen privacytoets. De gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA) is onderdeel van de regionale datasamenwerking waarbinnen het profiel wordt gebruikt.

Voor die beoordeling zijn de volgende kenmerken van het profiel van belang:

• Gegevens op persoonsniveau. Het profiel levert datasets op in plaats van enkele datapunten. De dataset bevat per persoon zorgperiodes, zorgcontacten, indicaties en een eventuele overlijdensdatum, verbonden door een identificatienummer. Het gaat dus om persoonsgegevens over gezondheid.
• Beschikbaar stellen in plaats van uitwisselen. Er wordt geen data uitgewisseld: data wordt vanuit het datastation beschikbaar gesteld aan de datawerkplaats. Het is essentieel dat gegevens binnen de invloedssfeer van de organisatie blijven.
• Versleuteling. Het is essentieel dat persoonsgegevens op veilige wijze beschikbaar worden gesteld, door het gebruik van techniek in een datawerkplaats om gegevens te versleutelen.
• Toegang voor organisaties. Niet alleen personen, maar ook organisaties moeten geïdentificeerd en geauthenticeerd worden. De deelnemende organisaties hebben daarvoor credentials nodig.
• Uitkomsten als tellingen. De voorbeeldvragen leveren aantallen unieke cliënten per organisatie, locatie en zorgprofiel. De voorbeelduitkomsten in dit profiel bevatten regels met één cliënt. Bij gebruik met echte gegevens kunnen zulke kleine aantallen herleidbaar zijn tot personen. Landelijke KIK-V-uitwisselprofielen hanteren als algemene maatregel dat niet wordt gerapporteerd over groepen van minder dan tien personen. Welke ondergrens voor dit profiel geldt, is aan de datasamenwerking.

De testdata bestaat uit dummy data van fictieve personen; er zijn geen gegevens van echte cliënten in verwerkt. In de tabellen voor de analyseomgeving zijn het cliëntnummer en de naam van de persoon afgeschermd: zij kunnen niet worden opgevraagd en er kan niet op worden gefilterd.

6. Voorbeeldvragen functioneel

Deze sectie werkt de drie analysevragen uit als voorbeeldvragen:

• 6.1 Hoe ontwikkelt de instroom van cliënten per zorgprofiel?
• 6.2 Hoe ontwikkelt de doorstroom van cliënten?
• 6.3 Hoe ontwikkelt de uitstroom van cliënten, bijvoorbeeld door overlijden of andere uitstroomredenen?

Bij elke vraag gelden de volgende algemene uitgangspunten:

• De vragen worden gesteld in de datawerkplaats, op de samengevoegde dataset van de deelnemende zorgaanbieders (stap 4 in de figuur in hoofdstuk 2). De uitkomsten zijn de invoer voor de visualisatie (stap 5).
• Een intramurale periode is een verpleegproces dat gebaseerd is op een indicatie met een zorgprofiel. In de dataset is dat de Wlz-indicatie.
• Een zorgcontact is een zorgproces bij een huisarts, ziekenhuis of andere zorgaanbieder.
• De start of het einde van de intramurale periode is het peilmoment van waaruit naar eerdere of latere zorg wordt gekeken.
• De vragen zijn uitgewerkt voor de locaties van één zorgaanbieder. In de voorbeelden is dat Sensire.
• Er worden unieke cliënten geteld over alle periodes in de dataset. Om de ontwikkeling in de tijd te volgen, kan de uitkomst worden uitgesplitst naar bijvoorbeeld het jaar waarin de periode begint of eindigt. Die uitsplitsing zit niet in de voorbeeldquery’s.

De voorbeelduitkomsten zijn berekend op de testdata.

6.1 Hoe ontwikkelt de instroom van cliënten per zorgprofiel?

De voorbeeldvraag telt per zorgprofiel vanuit welke zorgaanbieder en locatie cliënten instromen op een intramurale locatie.

Definities

• Instroom is het laatste zorgcontact van een persoon vóór de start van een intramurale periode, voor zover dat contact binnen het terugkijkvenster van 100 dagen valt.
• Als de persoon tussen dat zorgcontact en de start van de periode al een eerdere intramurale periode heeft afgesloten, telt de periode niet als instroom. Het gaat dan om doorstroom.

Toelichting

• Intramurale periodes zonder zorgcontact in de 100 dagen vóór de start komen niet in de uitkomst voor.
• De invoerparameters zijn de zorgaanbieder waarvoor de vraag gesteld wordt en de lengte van het terugkijkvenster.
• De kolom “indicatie intramuraal” bevat het zorgprofiel van de intramurale periode.

Berekening

1. Selecteer alle intramurale periodes op de locaties van de zorgaanbieder.
2. Zoek bij elke periode de zorgcontacten van dezelfde persoon die zijn begonnen in de 100 dagen vóór de startdatum van de periode.
3. Behoud alleen het laatste zorgcontact vóór de startdatum.
4. Laat de periode vervallen als tussen dat zorgcontact en de startdatum een eerdere intramurale periode van dezelfde persoon is geëindigd.
5. Tel het aantal unieke personen per organisatie en locatie van het zorgcontact, per intramurale locatie en per zorgprofiel.

Voorbeelduitkomst

6.2 Hoe ontwikkelt de doorstroom van cliënten?

De voorbeeldvraag telt hoeveel cliënten binnen de intramurale zorg een ander zorgprofiel krijgen.

Definities

• Doorstroom is de overgang van een intramurale periode naar een aansluitende intramurale periode van dezelfde persoon, waarbij het zorgprofiel verandert. In de uitkomst heet deze soort doorstroom “herindicatie”.
• De volgende periode begint ná de einddatum van de vorige periode en uiterlijk 14 dagen daarna. Een periode die begint op de dag waarop de vorige eindigt, telt niet mee.

Toelichting

• Alleen de eerste van de twee periodes hoeft op een locatie van de zorgaanbieder plaats te vinden. De volgende periode kan ook bij een andere zorgaanbieder zijn.
• Een heropname na meer dan 14 dagen telt niet als doorstroom.
• Een volgende periode met hetzelfde zorgprofiel telt niet als doorstroom.

Berekening

1. Selecteer alle afgesloten intramurale periodes op de locaties van de zorgaanbieder.
2. Zoek bij elke periode de eerstvolgende intramurale periode van dezelfde persoon die binnen 14 dagen na de einddatum begint.
3. Behoud de combinaties waarbij het zorgprofiel van de twee periodes verschilt.
4. Tel het aantal unieke personen per combinatie van het oude en het nieuwe zorgprofiel.

Voorbeelduitkomst

6.3 Hoe ontwikkelt de uitstroom van cliënten, bijvoorbeeld door overlijden of andere uitstroomredenen?

De voorbeeldvraag telt per zorgprofiel naar welke zorgaanbieder en locatie cliënten uitstromen, of dat de intramurale periode is geëindigd door overlijden.

Definities

• Uitstroom is de eerste gebeurtenis na het einde van een intramurale periode. Die gebeurtenis is een zorgcontact of het overlijden van de persoon.
• Een zorgcontact telt als het begint ná de einddatum van de periode. Overlijden telt ook als de overlijdensdatum gelijk is aan de einddatum, omdat een periode kan eindigen op de dag van overlijden.
• Als de persoon vóór of op de dag van die gebeurtenis een nieuwe intramurale periode begint, telt de periode niet als uitstroom. Het gaat dan om doorstroom.

Toelichting

• Alleen afgesloten intramurale periodes tellen mee. Cliënten die nog in zorg zijn, komen niet in de uitkomst voor.
• Bij overlijden staat in de kolom “locatie uitstroom” de waarde “overleden”. De organisatie is dan de organisatie van de intramurale locatie.
• Er geldt geen maximum voor de tijd tussen het einde van de periode en de eerste gebeurtenis.
• De kolom “indicatie intramuraal” bevat het zorgprofiel van de intramurale periode.

Berekening

1. Selecteer alle afgesloten intramurale periodes op de locaties van de zorgaanbieder.
2. Zoek bij elke periode de zorgcontacten van dezelfde persoon na de einddatum, en de overlijdensdatum als die op of na de einddatum ligt.
3. Behoud alleen de eerste gebeurtenis na de einddatum.
4. Laat de periode vervallen als de persoon tussen de einddatum en die gebeurtenis een nieuwe intramurale periode is begonnen.
5. Tel het aantal unieke personen per organisatie en locatie van de uitstroom, per intramurale locatie en per zorgprofiel.

Voorbeelduitkomst

Voorbeeld van een dashboard

De uitkomsten van de voorbeeldvragen zijn de invoer voor een dashboard. De afbeelding toont een voorbeeld: de instroom per locatie, de instroom per zorgprofiel en de uitstroom, elk als stroomdiagram.

Afbeelding. Voorbeeld van een dashboard voor in-, door- en uitstroom, gemaakt door GERDA.

7. Voorbeeldvragen technisch

De technische uitwerking van dit profiel staat op GitHub: github.com/datawerkplaats/rdbp. In die repository staan:

• de SPARQL-query’s waarmee de dataset uit een datastation wordt opgehaald: de intramurale zorgperiodes, de zorgcontacten en een tijdlijn per persoon;
• de beschrijving van de tabellen zoals die in de analyseomgeving van de datawerkplaats zijn ingelezen;
• de uitwerking van de drie voorbeeldvragen over instroom, doorstroom en uitstroom op de samengevoegde dataset;
• de voorbeelduitkomsten uit hoofdstuk 6, die de invoer zijn voor de visualisatie;
• de voorbeelddata, als brondata en gemodelleerd volgens de ontologie, met het script dat de omzetting doet;
• een toelichting bij het gegevensmodel, het uitvoeren van de query’s en de aandachtspunten bij gebruik in een eigen omgeving.

Bronnen

• Zorginstituut Nederland, Praktijkbeproeving regionaal databeschikbaarheidsprofiel, 15 oktober 2026.
• Benchimol et al. (2025), over de keuze van een terugkijkvenster. Epidemiologic Reviews.
• Nederlandse Zorgautoriteit, Monitor Ouderenzorg.
• Nederlandse Zorgautoriteit, verkenningsrapport voor de Eerste Kamer.
• Datawerkplaats.net, technische uitwerking van dit profiel op GitHub.
• KIK-V, Uitwisselprofiel IGJ Contextinformatie t.b.v. aangekondigd inspectiebezoek, versie 1.0.0, als voorbeeld voor de opbouw van dit profiel.
• Demo regionaal databeschikbaarheidsprofiel
• Eindpresentatie