Kun je gegevens die zorgaanbieders al via KIK-V beschikbaar stellen, ook gebruiken voor analyses in een regionale datawerkplaats? Ja! Dat blijkt uit onderzoek dat we in opdracht van Zorginstituut Nederland uitvoerden. Het rapport ‘Praktijkbeproeving regionaal databeschikbaarheidsprofiel’ is nu gepubliceerd.

Wat levert dit op voor zorgorganisaties en regio’s? 

  • KIK-V data opnieuw inzetten. Dezelfde gegevens zijn ook bruikbaar voor regionale analysevragen in een datawerkplaats.
  • Landelijke definities als basis. Regio’s bouwen voort op landelijke afspraken en definities, en houden de ruimte om zelf vragen te formuleren.
  • Minder dubbel werk. Gegevens gestandaardiseerd beschikbaar stellen helpt voorkomen dat elke regio opnieuw begint.
  • Eén profiel voor alle regio’s. Het regionaal databeschikbaarheidsprofiel is herbruikbaar in elke regio, en zo een stap naar een landelijke benchmark.
  • Datasets om mee verder te werken. Geen losse datapunten, maar datasets die de datawerkplaats zelf verder kan analyseren.
  • Beter samenwerken. Als gegevens veilig en gestandaardiseerd beschikbaar zijn, kunnen zorgorganisaties regionale vraagstukken samen aanpakken.

Waarom dit onderzoek?

De vraag naar zorg groeit, terwijl personeel en middelen onder druk staan. Daardoor wordt het steeds belangrijker om inzicht te hebben in regionale ontwikkelingen. Veel datawerkplaatsen werken aan vergelijkbare thema’s rond data en gezondheid, maar stemmen nog weinig af tussen regio’s.

Zonde, want met KIK-V ligt er al een landelijk afsprakenstelsel klaar. Daarin is vastgesteld welke gegevens nodig zijn en hoe die worden uitgewisseld. Daarmee maken zorgaanbieders in de verpleegzorg gegevens gestandaardiseerd beschikbaar voor hergebruik. Als regio’s op die gedeelde afspraken voortbouwen, hoeft niet elke regio opnieuw te beginnen. Dus onderzochten we: kunnen we de KIK-V werkwijze ook gebruiken om gegevens binnen een datawerkplaats te combineren en te hergebruiken?

Voortbouwen op GERDA x KIK-V

In 2025 is met zorgaanbieders in de Achterhoek getest hoe de regionale datawerkplaats GERDA en KIK-V kunnen samenwerken. Zowel een landelijke als een regionale bevraging is succesvol uitgevoerd.

Daaruit bleek dat data beschikbaar kan worden gesteld voor meerdere vormen van secundair gebruik. Het KIK-V datastation werkt niet alleen voor verantwoording, maar ook voor gezamenlijke regionale analyses. De gegevens blijven bij de bron. Lees er meer over in ons artikel Data beschikbaar stellen voor meerdere vormen van secundair gebruik? Dat kan!

Nu een stap verder: één profiel voor meerdere regio’s

Deze keer werkten we één regionaal thema zo uit dat ook andere regio’s hem kunnen hergebruiken: hoe stromen cliënten in, door en uit? Dat deden we samen met zorgaanbieders en datawerkplaatsen in de Achterhoek en Midden- en West-Brabant, en met leveranciers. Van de vijf onderzochte use cases paste deze het beste: hij sluit aan bij de vragen van de regio’s én bij de gegevens die al via KIK-V beschikbaar zijn. We keken daarbij naar de zorgprocessen in de verpleegzorg, de huisartsenzorg en de medisch-specialistische zorg.

De uitwerking beantwoordt drie analysevragen: hoe ontwikkelen de instroom, de doorstroom en de uitstroom van cliënten zich?

Het regionaal databeschikbaarheidsprofiel

Voor deze use case is een regionaal databeschikbaarheidsprofiel ontwikkeld: een manier om gegevens gestandaardiseerd beschikbaar te stellen binnen en tussen datawerkplaatsen, met landelijke definities als basis.

Een regionaal databeschikbaarheidsprofiel verschilt op drie punten van de uitwisselprofielen die nu binnen KIK-V worden gebruikt:

  • de vragen komen niet alleen van landelijke partijen, maar ook van regio’s of lokale partijen;
  • het geldt voor meerdere zorgdomeinen;
  • het biedt meer flexibiliteit. Binnen KIK-V zijn de vragen gestructureerd vastgelegd en is afwijken daarvan niet mogelijk. Een regionaal databeschikbaarheidsprofiel levert datasets op, waarmee regio’s zelf vragen kunnen formuleren op basis van de beschikbare gegevens.

Het profiel is herbruikbaar voor alle regio’s. Zo kan het ook bijdragen aan een landelijke benchmark. De uitwerking staat in de Analysebibliotheek.

De figuur hieronder laat zien hoe gegevens van de bron naar een inzicht gaan. Zorgaanbieders stellen hun brondata beschikbaar via een datastation, gemodelleerd volgens de landelijke ontologie. Het regionaal databeschikbaarheidsprofiel beschrijft welke gegevens nodig zijn. In de datawerkplaats worden die gegevens samengevoegd, geanalyseerd en gevisualiseerd.

Figuur. Van brondata via de datastations en de datawerkplaats naar de visualisatie.<br />

Figuur 1: Van brondata via de datastations en de datawerkplaats naar de visualisatie.

Conclusie: het kan! 

  • KIK-V data kunnen worden hergebruikt voor verschillende regionale analysevragen binnen een datawerkplaats. De gegevens worden via een KIK-V datastation beschikbaar gesteld, volgens landelijke afspraken en definities. Zo kan KIK-V dienen als fundament voor regionale gegevensuitwisseling, en hoeft niet elke regio opnieuw te beginnen. 
  • Tegelijk houden regio’s de ruimte om zelf vragen te formuleren op basis van de beschikbare gegevens, in plaats van alleen vooraf vastgestelde vragen te beantwoorden. Een regionaal databeschikbaarheidsprofiel is bovendien herbruikbaar voor alle regio’s. Zo ontstaat de basis voor een landelijke benchmark.

Wat is er nodig voor brede toepassing?

Voor brede toepassing zijn afspraken nodig over:

  • beheer, implementatie en digitale toegang voor organisaties. Persoonsgegevens moeten daarbij veilig worden uitgewisseld, door in een datawerkplaats techniek te gebruiken die gegevens versleutelt;
  • governance voor het veilig uitwisselen van gegevens. Essentieel is dat gegevens binnen de invloedssfeer van de organisatie blijven;
  • aansluiting bij Europese ontwikkelingen, zoals de European Health Data Space (EHDS).

Aan de slag? Dan adviseren we

  1. Maak actief gebruik van KIK-V data binnen bestaande regionale datawerkplaatsen.
  2. Gebruik een (KIK-V) datastation als onderdeel van een regionale datawerkplaats.
  3. Werk één databeschikbaarheidsprofiel diepgaand uit, in plaats van veel thema’s tegelijk oppervlakkig. Uitgangspunt is dat een regionaal databeschikbaarheidsprofiel herbruikbaar is voor alle regio’s met vergelijkbare informatievragen.
  4. Maak afspraken over governance en beheer van regionale databeschikbaarheidsprofielen.
  5. Onderzoek hoe regionale databeschikbaarheidsprofielen aansluiten op Europese ontwikkelingen rond de EHDS, waaronder de rol van de Health Data Access Body (HDAB).
  6. Laat regio’s met interesse in het regionaal databeschikbaarheidsprofiel zich melden, zodat de behoefte gebundeld kan worden.
    Interesse in een databeschikbaarheidsprofiel voor jouw regio? Laat het ons weten.

Hoor het van de regio’s zelf

Benieuwd wat dit in de praktijk oplevert? Op dinsdag 8 december (15.00-16.00 uur) vertellen de Achterhoek en Midden- en West-Brabant in een online webinar wat de beproeving voor hun regio waard is. We organiseren het samen met ActiZ en de deelnemers aan het onderzoek. Meld je aan via ActiZ.


Meer lezen